PureVolume

DOOM'DAN DUSUSE, YASAMSAL KAZALAR...

1993 yl bilgisayar oyunlar asndan tarihi bir yldr. nk, ID firmas Doom adnda bir oyun piyasaya srer. (1993 ylnda ngiltere'de ne olur peki ? Anathema "doom" bir yaama "Serenade"lar sunar. Yer yer hiddetle kusar fkeyi, bazen de soukkanllkla iinden mrldanr.)
Bu oyunun alametifarikas, olduka gelimi bir oyun motor teknolojisi kullanarak grafik ve senaryo anlamnda 3D oyun anlayn deitirmesi ve de FPS (first person shooter) olarak anlacak oyunlar listesine adn kaln harflerle yazdrm olmasdr. Oyun karanlk bir atmosferde cereyan eder, seime gre "gore" (kan revan) (oyunda iddet derecesinin en u noktasna Kabus ('nightmare') denilmektedir) derecesinde iddetlenir ve de kiiyi kendi iine eker. fke ve karmaann dier addr ksaca Doom. Bunlarla muhatap sadece sizsinizdir. Dnyay "arcade" oyunlar gibi dardan deil, kahraman olarak (kendi)-onun gzleriyle grrsnz. Doom ile ilikiniz ilk blmde (episode) hzl ve olduka ritmik bir mzikle balar. Blmler ilerledike oyunda tansiyon ykselir. Fakat, mzik daha ok "moody" (hletiruhiye ile farkllk arz eden) bir hal almaya balar. Artk "doom" ile karlaan kii aknln zerinden atm, kendini sadece ona vermitir. Anlamtr ki, karmaa kontrolnde olmasa da, onu grecek, mdahale edecek olan kendisidir. Silahlardaki eitlilik oyunda ustalatka ulalan yeni blmlerle birlikte artar. te "doom" bu yalnzlk, kaos ve fkenin genel addr. ine girdike soukkanl davranmaya baladnz bir tuhaf hldir.



1995 ylnda Pentium 75 ilemcili ve zerinde ses kart olan kiisel bir bilgisayarla bu karmaann iine girebiliyordunuz. O yllarda bu kart oyunun iindeki sesleri duyabilmeniz iin nemli bir parayd ve imdiki gibi brakn ana kartn zerinde olsun neredeyse bu kartn yars kadar boyuta sahipti. te yine bu yllarda, Trkiyede klarndan iki sene sonra baka bir alanda doom kendini hissettirmeye balamt. ngiltereden byk grubun, Paradise Lost -Lost Paradise, 1990-, My Dying Bride -Symphonaire Infernus Et Spera Empyrium EP-, 1991, ve Anathema -Crastfallen EP, 1992- ilk albmleri metal severlerin walkmanlerinde yerini almaya balamt.O yllarda Doom ile ngilterenin maher atls arasnda zihnimde bir balant olumutu. Belli bir zaman sonra Doom ile ilikilerim kopsa da, doom metal ile balantm glenerek devam etti. (1997 ylnda ODT Sosyoloji blmnde renci olan Frat Ycelin o sralarda bana olan tavsiyelerini asla unutamam. Bir ok grupla tanmama vesile olmutur kendisi. Buradan ona sayglarm yolluyorum.) Konuya giriim ile devam ediimi zorlama bulanlarnz olmutur belki. Fakat, kanmca Doom FPS ile doom arasnda nemli bir benzerlik mevcuttur. Bu da her ikisinin de FP (First person: muhatab tek kii) oluudur. Fakat te yandan doom metal tek bir karakterin kaosta ilk etapta kayboluudur. Ayn zamanda Doom bu kaosu dzene sokma amac gderken, doom anlamaya alr; onu kabullenir fakat bir keye sinmeyi salk vermez. te yandan, Doomda lm kol gezerken, doomda da death kol gezer, bunu da aklda tutmak gerekir. Yukarda ad saygyla anlan ngiliz ls ilk albmlerinde bunu ok iyi baarmlardr. Ayrca, 2001 ylndan beri Mourning Beloveth (rlanda), 1998 ylndan bu yana Runemagick (sve, dierlerinden bir nebze daha farkl olduunu da belirtmek de fayda var), 2003ten beri Swallow the Sun (Finlandiya) lm ile hzn i ie geirirler.



Doom lkeler, gri rengi ile anlrlar. Andre Gid Gerekliin rengi gri dediinden beri, bu rengin altnda yatan dnmemek pek olas deildir. Malumdur ki, bu mziin kkleri yetmilere, gri lkenin kara ocuklar Black Sabbathn ilk albmlerine kadar gider. Aslnda, ngiltere rock mzik asndan hep nemli bir lke olmutur. zellikle yeni mzikal trlerin ortaya k bakmndan ad oklukla zikredilir. Progressiveten psychedelice kadar bir ok gruba esin kayna olan The Beatlesin 1967 tarihli Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band albm, Led Zeppelinin sert gitar tonlar ya da biraz nce sylediim gibi Black Sabbath ve derin etkileri. O yllarda ngilterede ve aslnda dier birok lkede ciddi sosyo-kltrel dnmler vuku bulmaktayd. iek ocuklarn sand kadar parlak zamanlar deildi ya da olmasn ummak iin yeterli neden yoktu. Savatan sonra yeniden yaplanan, ilerleyen zamanlarda da grlecei zere muhafazakrlaan ngiltere, aslnda ok fkeli, yer yer karamsar ve karanlk bir mzie beiklik etmekteydi. Yetmiler yeni oluumlarn kt, gelimeye balad ve bunlarn dier mzisyenlere de feyz vermeye balad yllard. Fakat seksenler artk bambaka bir an baladna iaret ediyordu. Altmlarda aan iekler yetmilerde solmutu. Yetmilerde ustalaan ve olgunlaan kulaklar seksenlerin getirecei yeni fakat ayn zamanda sert koullar nedeniyle daha karamsar ve hiddetli ezgilerle bezeyeceklerdi metal sahnesini. Sava, akabinde kendi yntemleri ile direni gsteren gen neslin elinden bir ok anlamn alnp basit metalara dntrlmesi, politizasyon srecinin sekteye uratlmas ve hepsiyle birlikte yeni sa hareketlerin bask organlarn farkl alanlarda hissettirmeye balamas bunun altnda yatan sebeplerden bazlardr kanmca. te bu esnada, seksenlerde yeni dalga heavy, thrash, death ve doom metal kendilerine ait olan yani hissiyatlarn gitarlara yanstmaya balamlardr.



O yllar belki grnrde doom deildir fakat i dnyalarda ciddi bir karmaa olduu aikrdr. Dalga Amerikadan svee yaylmaya balar. Dz vokalli, sert tonlu ve tekrar eden gitar riffleri, yer yer aresiz bireyin lklar olan szler (Amerikadan Trouble 1984 ylndaki ayn isimli albmde tanrya tm aresizlikle yalvarr: We are not holy men/ But at least we try/Try to serve as best we can/Sometimes I'd like to die/Why must you be so angry/ Treat each other wrong/The poor will not be forgotten /God loves us all...). Bu mzik sahnesinde, Amerika doom metal gruplarnn (Trouble, St.Vitus vs) arl zellikle seksenlerde hissedilmektedir. Fakat doksanlar doom metalin Avrupada tekrar hissedilmesine ahit olur (Doksanlarda, Avrupa dnda bilinen isimlere rnek olarak Amerikal Solitude Aeternusun adn da zikretmek gerekir). zellikle ngilterede Cathedral ve yukarda ad geen ngiliz ls, svete Candlemass, Katatonia, artk sz geen doom metal gruplardr. Her ne kadar Candlemass kendine has, gl, farkl soundu ve Messiahn vokaliyle her zaman saygyla anlsa da bu mzik trnde akla ilk gelen ngiliz ls olagelmitir. Fakat, zamanla, zellikle Paradise Lost ve Anathema doom elerini brakp gothik ve metal-d alanlara ynelmeye balamtr. My Dying Bride ise doom metalin snrlarn zorlamak, ona yeni bir eyler katma arzusunda srekli diretmitir. Her albmnde farkl bir ey bulmak bu nedenle mmkn olmutur. Getiimiz gnlerde de Trk metalseverler bu grubu stanbulda canl izleme ansn yakalamtr. Fakat son yllarda death/doom metal tarznda olduka baarl gruplar da kendilerine saygn yerler edinmeye balamlardr kanmca. zellikle My Dying Briden ilk hllerini anmsatan, karanlk atmosferden dn vermeden death metali mziklerine ustaca oturtmay baaran bu gruplara adlar yukarda zikredilen Mourning Beloveth ve Swallow the Sun ok iyi birer rnektirler. On drt dakikay bulan arklaryla, uyumlu bir ekilde bir arada kullandklar brutal ve dz vokalleriyle, ustaca enstrman kullanmalaryla bu gruplar ok salam bir yer edindiler kendilerine kanmca.



Bu blmde tekrar Doom geri dnmek istiyorum. Yllar sonra, 2004 ylnda bu oyunun inanlmaz derecede gelitirilmi nc srm piyasaya srld (Tabii ikincisini de atlamamak gerekir. Her srm bir sonrakine n ayak oldu). lk kt gnlerde olduka dikkat eken bu oyunun grafikleri ok baarl bir ekilde yenilenmi, senaryoya korku eleri eklenmiti. Oyun ayn zamanda kendisi kadar ileri kiisel bir bilgisayar talep eder hle gelmiti kullancdan. Oyun, senaryo ve kurgu asndan rahatsz edici, gerilimli, kiiyi iine eken, olduka karanlk bir atmosfere sahipti. Doksanlarda dnyay saran ve korkutucu boyutlara ulamasndan ekinilen sava ve terrn etkileri iki binlerde iyice hissedilmeye balamt. Yeni Doom III, yeni korkular ve de karanlk ruh hlleri beraberdiler artk. te bu sralarda bu ruh hlleri yeni bir eyler denemekteydiler: SunnO))) ve Earth... (Bu gruplar ile tanmamn zerinden ok gemedi. Bu nedenle, syleyeceklerim sadece ulaabildiim kadar kaytlarndan, resmi internet sayfalarndan elde ettiim bilgilerden ve dier baz sitelerden edindiklerimden mrekkeptir. Akas, bu mzii anlamak iin zamana ihtiya olduunu dnyorum. Dinlediim albmleri SunnO))) 2005 tarihli "Black One" ve Earth'un 2005 tarihli "Hex Or Printing In The Infernal Method". Bu ksr not dmelere eklenecek dier bir not sanrm oumuz iin faydal olacaktr). Bu mzii anlatmaya Doom3 ile balamamn nedeni de aslnda bu mziin gerekten rktc ve rahatsz edici olmasndan kaynaklanmaktadr. Doom metal ierisinde adlar zikredilse de aslnda mzikleri "Drone Metal" olarak anlmaktadr. "Drone" kelimesi srekli tekrar eden, dk frekansl motor sesi anlamnda kullanlmaktadr. Bir anlamda, araba motorunun rlanti sesi gibi dnebiliriz. Bu doom metal alt-trnde baskn olarak bulabileceiniz zellik tekrara dayal (repetitive) minimalist eler olacaktr. Deneysel bir yannn da olduunu sylemek sanrm yanl olmaz. Bu tr sevecek kiinin "Krautrock" (Amon Dl II, CAN, Faust, Klaus Schulse...) ile bir nebze de olsa ilikisinin olmas sanrm iini kolaylatracaktr. EARTH, SunnO))'a gre daha temiz ve melodik bir albmle bize ulamaktadr. Ayn zamanda, Earth'un ad geen albmnde vokalin olmadn, fakat SunnO))'da derinden gelen olduka "grunt" vokallerin olduunu belirtmek gerek. Bu gruplarla tantnzda elinizde olacak ilk ey bulunduunuz meknda yaratacanz alternatif, gerekst atmosfer olacaktr. Bu hl, o anda hakim olmay deil, tersine kaybolmay beraberinde getirecektir. Bu albmler hakknda yaplan deerlendirmelere www.metal-observer.com sitesinden de ulaabilirsiniz.



Son olarak bir not dmek isterim. Doom metal genel olarak snrlar zorlayan bir trdr. Drone metal'e kadar uzanan izgide aslnda bu mzik tr yaam alglamada "kara" bir nottur. ou nyargnn tersine, kendini yok etmeye ynelik karakterlerin kalarna deil, o andaki "hllerini" anlamaya ynelik klar barndrmaktadr bnyesinde. Dolaysyla, her trl deneysel yaklam istei, yaamn kar konulamaz hareketine uyum gstermesi iin gerekli enerjiyi bu mzie vermektedir. Eer Black Sabbath bu mzik iin nemliyse ve Iommi parmak ularn bir kazada kaybettiinde metal aslnda "metalik" tonlarn kazandysa, kazalarn ne kadar nemli olduunu burada dahi grebiliriz. Kaza yaamn hesaplanamad anlardr. Hesaplanamayan her yaam diliminde bence asl olan hlden anlamay bilmektir. Yaam tm etrefilliiyle "doom" olabilir fakat dtnz yerde nce alan deliin farkna varmak bu mzie anlamn kazandrmaktadr.







Not: Bu yaz www.bnrmetal.com sitesinin zenle toplanm gruplarn bibliyografik bilgilerine ok ey borludur.

Leave a Comment